Scotland's landscapes

Na trasie z Balmoral do Kanału Kaledońskiego cieszyłem oczka naprawdę pięknymi widokami natury.

Na trasie przejazdu pojawiła się rzeka Spean, która wpada do Loch Laggan.

Laggan Dam - ma 210 m. długości i 48 m. wysokości pomiędzy poziomem fundamentów a grzbietem przelewu.

Caledonian Canal łączy wschodnie wybrzeże Szkocji w miejscowości Inverness z wybrzeżem zachodnim przy Corpach niedaleko Fort William. 

Jego długość wynosi 107 km. 

Na jego trasie leżą takie jeziora jak: Loch Dochfour, Loch Ness, Loch Oich oraz Loch Lochy. Obok 29 śluz kanał ma 4 akwedukty oraz 10 mostów.

 

Commando Memorial wieńczył koniec kolejnego etapu. Dotarliśmy do Fortu Wiliam i Loch Ness. 

Balmoral castle

Niedaleko Braemar znajduje się Balmoral, letnia rezydencja królowej Elżbiety II.

Obiekt położony jest w uroczej okolicy.

  

Balmoral założył około roku 1390 sir William Drummond (ur.1358 – zm. po 1400). Jednak faktycznym właścicielem był król Robert II (1316 – 1390), który posiadał tutaj dworek łowiecki. W XV wieku posiadłość sprzedano Alexandrowi Gordon (przed 1450 – 1524), 3-emu hrabiemu Huntly. Ta pozostawała w rękach klanu Gordonów do roku 1662. Wówczas sprzedano ją klanowi Farquharsons of Invery. 

Obecny pałac z wysoką, zaopatrzoną w blanki wieżą, pełni rolę wakacyjnej rezydencji panującej rodziny królewskiej z dynastii Windsor. Obszar całej posiadłości obejmuje kilkadziesiąt hektarów.

W 1848 r. królowa Wiktoria wraz ze swoim mężem księciem Albertem of Saxe – Coburg and Gotha dokonała zakupu Balmoral. Jedną z pierwszych decyzji była przebudowa starego zamku. Nowy został wybudowany z granitu pochodzącego z sąsiedniego kamieniołomu Glen Gelder. Jego budowa została ostatecznie ukończona w roku 1856. 

Po śmierci królowej Wiktorii w roku 1901 zamek przeszedł w ręce następcy tronu króla Edwarda VII (1841 – 1910) i wszystkich kolejnych jego spadkobierców.

 

Balmoral oferuje turyście, poza stosunkowo wysoką ceną biletu wstępu, możliwość obejrzenia ogrodów i zewnętrznych zabudowań. Niestety, w samym pałacu można polukać jedynie na dwa pokoje. W jednym z nich można obejrzeć nagraną prezentację rodziny królewskiej na wakacyjnym wypoczynku. 

Było to jedno z miejsc, które mnie po prostu nie zachwyciło. Na szczęście następnym etapem szkockiego wypadu był kanał kaledoński. Ponad dwie godziny jazdy obfitowało w przepiękne widoki i krajobrazy. 

 

Braemar castle

Braemar to niewielka wieś położona w malowniczym miejscu, u zbiegu rzek Dee i Clunie Water. To ulubione miejsce Brytyjczyków do weekendowych wypadów. Kilka hoteli jak i B&B jest notorycznie pełna gości. Co więcej, bardzo przestrzegają tu tradycyjnych pór spożywania posiłków.

W miejscu tym znajduje się zamek Braemar, który został zbudowany w roku 1628. Przyjmuje on dość typową formę szkockiej wieży mieszkalno – obronnej ulokowanej na planie litery „L”. Zamek-wieża została wybudowana przez 18-tego hrabiego Mar - sir Johna Erskine’a (ur. 1558 – zm. 1634). Obiekt miał pełnić odstraszającą rolę względem rosnącego w siłę klanu Farquharsons.

 

W roku 1688, niezbyt popularny wśród angielskiego społeczeństwa król James II & VII Stuart (1633 – 1701), ogłosił tzw. drugą Deklarację o tolerancji religijnej. Wywołała ona zdecydowany opór biskupów. Więcej, dnia 10 czerwca tegoż roku, temu ultrakatolickiemu monarsze urodził się syn – książę James Francis Edward Stuart (1688 – 1766).

W wydarzeniu tym, protestanccy hierarchowie dostrzegli niebezpieczeństwo utrwalenia katolickiej religii. Od tego momentu sprawy potoczyły się wyjątkowo szybko. Zasiadające w londyńskim parlamencie frakcje wigów i torysów (dzisiejszych konserwatystów i demokratów)  doszły do porozumienia. Jego efektem był słynny list skierowany do księcia Williama III Orańskiego (1650 – 1702) i jego żony Marii Stuart (1662 – 1694), córki panującego króla Jamesa, z prośbą o przybycie i obalenie monarchy. Przy poparciu Ligi Augburskiej, a nawet samego papieża (!) Innocentego XI (1611 – 1689), książę William już dnia 5 listopada 1688 roku, wylądował w angielskim porcie Brixham. Kolejnym krokiem tzw. Chwalebnej Rewolucji było objęcie przez Marię i Williama tronów Anglii i Szkocji. Jednakże w samej Szkocji znajdowało się wielu lojalnych stronników króla Jamesa. Ideę przywrócenia Stuartom szkockiego tronu popierało wiele klanów. Wśród nich znaleźli się także Farquharsonowie, tradycyjni rywale rodu Erskines, hrabiów Mar. Ci ostatni natomiast, najpierw w osobie sir Charlesa Erskine’a (1650 – 1689), 21-ego hrabiego Mar, a następnie jego syna sir Johna (1675 – 1732), opowiedzieli się po stronie Williama i Marii. W kwietniu 1689 roku sir James Graham, powszechnie zwany „Pięknym Dundee” na czele swojego wojska ruszył na północ Szkocji. Jego tropem, chociaż raczej niemrawo, podążały rządowe oddziały pod dowództwem generała Hugh’a Mackaya (ok. 1640 – 1692). Pomimo swojego niezdecydowania, MacKay wysłał przodem całkiem spory oddział celem zajęcia zamku Braemar. Po obsadzeniu zamku Braemar kapitan dragonów William Forbes wydał również rozkaz zajęcia pobliskiego zamku Inverey, oraz pojmania jego właściciela – słynnego Johna Farquharsona (zm. ok. 1705), który był on nie tylko niekwestionowanym liderem klanu Farquharson, ale i zagorzałym jakobitą, znanym pod pseudonimem „czarnego pułkownika”. Tylko szczęśliwym zbiegiem okoliczności John, a także przebywający w jego domu goście, umknęli przed rządowymi wojskami do pobliskiego lasu. Zdegustowani takim obrotem sprawy dragoni wrócili do Breamar gdzie, puściwszy luzem swe konie, udali się na zasłużony odpoczynek. Jednakże tej samej nocy Farquharson, wraz z członkami swojego klanu, zdołał przeprowadzić niespodziewany atak na zamek. Odgłosy strzelaniny spłoszyły swobodnie pasące się dragońskie konie. W efekcie hanowerscy żołnierze uznali, iż ważniejsze są koni. Kiedy wreszcie je wyłapali, Braemar był już zajęty przez oddział „czarnego pułkownika”. W tej sytuacji nie pozostało im nic innego, jak pośpieszne się ... wycofać na południe kraju. Farquharson podpalił zdobyty zamek. Z czasem, za udział w  I Powstaniu Jakobickim w 1715 r. dotychczasowy właściciel Breaener, sir John Erskine, 23-ci hrabia Mar, walczący ramię w ramię ze znienawidzonym klanem Farquharson,  został pozbawiony wszelkich dóbr w tym zrujnowanego zamku Braemar, który został włączony do Korony. Dopiero 9 lat później, w roku 1724, wspólnymi siłami zdołali je wykupić: młodszy brat hrabiego Mara, a mianowicie John Erskine (1679 – 1754), lord Grange oraz jego kuzyn David Erskine (1670 – 1758), lord Dun. Oni z kolei, w roku 1732, zdecydowali się sprzedać Braemar… Johnowi Farquharsonowi (zm. 1750), 9-emu lairdowi Invercauld. W ten właśnie sposób, stara warownia hrabiów Mar trafiła w ręce ich dawnych przeciwników i feudalnych lenników – klanu Farquharsons. W roku 1748, John Farquharson of Invercauld podjął decyzję o wydzierżawieniu zamku Braemar rządowym wojskom.
W roku 1797, wbrew ustaleniom kontraktu pomiędzy armią i Johnem Farquharsonem of Invercauld, żołnierze na dobre opuścili Braemar. Te, niegdyś pełne brutalnej przemocy tereny szkockich wyżyn po traumatycznych doświadczeniach kolejnych jakobickich powstań, stały się po prostu prawdziwą … oazą spokoju. Za kadencji Jamesa Farquharsona of Invercauld (1808 – 1862), 12-ego lairda Invercauld zamek wrocił do rąk prywatnych.
W 2007 r. społeczne stowarzyszenie „Braemar Community Limited”, wydzierżawiło zamek na okres 50 lat za symboliczną cenę… ziarnka pieprzu rocznie.

Dunnottar castle

Zamek Dunnottar "twierdza na stoku skalnej półki" to zniszczona średniowieczna twierdza położona na skalistym cyplu na północno-wschodnim wybrzeżu Szkocji, około 2 mil od Stonehaven.  

 

Zachowane budynki pochodzą w większości z XV i XVI w.

Zamek Dunnottar odegrał znaczącą rolę w historii Szkocji sięgając aż do XVIII-wiecznych powstań jakobickich ze względu na strategiczne położenie i siłę obronną. 

 

 Dunnottar najbardziej znany jest jako miejsce, gdzie ukryto szkockie klejnoty koronne przed inwazyjną armią Olivera Cromwella. 

Za udział w jakobickim powstaniu w 1715 r. zamek Dunnottar został odebrany właścicielowi Georgowi Keith, 10-temu hrabiemu Marischal i zniszczony.

Glamis castle

Historia Glamis sięga XI wieku. Był to wówczas niewielki domek myśliwski z mieszkalną wieżyczką. To w niej mieszkał Malcolm II, kuzyn ale i morderca króla Kennetha. Jego wnukiem był Makbet, który w latach 1040-1057 rządził Szkocją.  Zanim jednak objął rządy, w 1040 r. pokonał króla Duncana. Osoba króla Makbeta stanowi pierwowzór sztuki Williama Shakespeare o tym samym tytule.

Od XIV wieku budowla pozostaje w rękach rodu Lyon. Król Robert II Stuart ofiarował obiekt Johnowi Lyonowi i jego potomkom. To za ich sprawą zamek jest dzisiaj określany jako arcydzieło szkockiej architektury. W zamku Glamis dorastała min. matka królowej Elżbiety II - Elizabeth Bowes-Lyon. 

Ponadto zamek ten słynie z wielu tajemnic. Określany jest wręcz jako najbardziej nawiedzony zamek na Wyspach Brytyjskich.

 Mnie kojarzy się z mało sympatycznym zachowaniem security - w związku z dotarciem do pałacu tuż po godzinach otwarcia - nie pozwolono opuścić samochodu i zrobić nawet jednego zdjęcia. Stąd poruszałem się autkiem b. powoli by jednak jakieś pamiątkowe fotki wykonać.... 

St Andrews

St Andrews położone jest, pól godziny jazdy z Falkland, nad Morzem Północnym. Historia tego miasteczka sięga głębokiego średniowiecza. Wiąże się z postacią św. Andrzeja.

Relikwie tego świętego spoczywały w Patras w Grecji. Tam też sobie w klasztorze pomieszkiwał mnich Regulus, który, za sugestią anioła, zabrał stamtąd kości świętego by ukryć je na krańcu świata. W trakcie morskiej podróży, statek – jak to statek - rozbił się. Stało się to w pobliżu miasteczka Kilrymont w Szkocji. Regulusa powitał król piktyjski Angus na tyle serdecznie, że ten postanowił wytaszczone z Grecji relikwie świętego Andrzeja pozostawić na miejscu. W tamtych czasach potęgą w szkockim kościele była wyspa Iona, gdzie w klasztorze były kości konkurencyjnego świętego tj. Kolumby, który przyniósł Szkocji chrześcijaństwo. Jednak, wraz z najazdem Wikingów, przyszedł kres potęgi Kolumby. Ci bowiem zniszczyli i klasztor i kości świętego. Wzmocniło to pozycję konkurencyjnego Kilrymont. Z czasem osada zmieniła nazwę na St. Andrews. Było to zasługą mnichów Augustianów, którzy w 1130 r. przejęli kościół św. Regulusa a następnie utworzyli tu swą siedzibę.    
 

Z dawnego kościoła do dziś zachowała się 32 metrowa wieża o kwadratowej podstawie (St Rule's Tower na zdjęciu). Rozciąga się z niej wspaniały widok na ruiny katedry, miasto i zatokę. 

Budowę katedry rozpoczęto w 1158 roku. Budowa trwała ponad 100 lat. Niedługo jednak trzeba było czekać na pierwsze zniszczenia. Zachodni koniec katedry runął podczas burzy w 1270 roku i został odbudowany między rokiem 1272 a 1279. Na oficjalne poświęcenie katedry świętego Andrzeja przybył sam król Robert I the Bruce.





Sto lat później, w 1378 roku, kolejna część została zniszczona, tym razem przez pożar. W 1409, podczas zimowej burzy, runęła południowa nawa poprzeczna. Odbudowa obu zniszczeń trwała do 1440 r. Ostatecznym akordem była szkocka reformacja.

Dnia 11 czerwca 1559 r. John Knox wygłosił kazanie w kościele parafialnym w St Andrews, które wywołało takie poruszenie w słuchającym go tłumie, że wszyscy ruszyli w stronę katedry i splądrowali ją, niszcząc meble i wyposażenie. Trzy dni później zakon przestał działać, a w przeciągu tygodnia biskupi zostali wygnani.

 W St Andrews znajdują się ruiny średniowiecznej fortecy. Zamek ten odegrał poważną rolę w wojnach toczonych o niepodległość Szkocji. Wielokrotnie był niszczony i odbudowany.  Raz po zdobyciu Berwick w 1296 roku przez Edwarda I angielskiego, został odbudowany w 1303 roku. Kilkanaście lat późnej, w 1314 roku, po szkockim zwycięstwie pod Bannockburn, zamek został odbity i naprawione przez biskupa Williama Lamberton Guardian, lojalnego zwolennika króla Roberta I Bruce'a.  

Anglicy zdobyli go ponownie w 1330 r. Kilka lat później Sir Andrew Moray, regent małoletniego Dawida II, ponownie go odzyskał. W końcu w latach 1336-1337, został zniszczony przez samych Szkotów, aby zapobiec ponownemu przejęciu go przez Anglię.

 

Obok średniowiecznych zabytków St Andrews znany jest głównie dzięki uniwersytetowi założonemu w 1413 roku.. 

Jest to najstarszy w Szkocji uniwersytet. Uważany jest za najlepszą uczelnię w Szkocji a trzecią na Wyspach.

 

 

Poza uniwersytetem samo miasto wyróżnia się ciekawą zabudową.

                    Tutaj po prostu nie można się nudzić.

Falkland castle

 

29 mil od Dollar znajduje się niewielka miejscowość o nazwie Falkland. Najbardziej jej znanym obiektem jest pałac królewski.

 

Pierwotnie był to średniowieczny zamek, należący do klanu MacDuff. W XIV w. nabył go klan Stuartów. 

 W latach 1501-1541 królowie James IV i James V przebudowali obiekt, czyniąc zeń renesansowy pałac, bardzo ceniony przez kolejnych władców tej dynastii. Tak syn Marii Stuart król James VI szkocki (James I angielski) jak i jego następcy (szkockie drzewo genealogiczne: http://www.britroyals.com/stewart.htm) chętnie odwiedzali Falkland. Skończyło się to dla obiektu fatalnie. Został doszczętnie zniszczony przez wojska Olivera Cromwella. 

 

Przez ponad 200 lat pozostawał w ruinie. Odbudowę w 1887 r. zapoczątkował John Crichton-Stuart, 3-ci markiz Bute. Był on nieślubnym potomkiem królewskiego rodu Stuart, który został uszlachetniony w XVII wieku.

W pałacu znajdują się ciekawe polonica. Do lutego 1944 r. zakwaterowany był tutaj 3-ci Spadochronowy Batalion Strzelców.  Pozostałością po Polakach jest replika Matki Boskiej Ostrobramskiej wykonana na desce, obitej skórą koloru czerwieni kardynalskiej z tłoczonymi motywami orłów Jagiellońskich.